Jawapan ringkas
Boleh jamak qasar masa haji? Ikut tempat:
- Dalam perjalanan antara kota: boleh jamak (gabung dua solat dalam satu waktu) dan qasar (solat 4 rakaat jadi 2). Status sumber: Resolusi MHPK ke-39
- Tinggal lama di Makkah atau Madinah: solat penuh, macam di rumah. Status sumber: Resolusi MHPK ke-21
- Di Arafah, Mina dan Muzdalifah: jamak, tapi tak qasar. Solat 4 rakaat kekal 4. Status sumber: Resolusi MHPK ke-20, ke-22, ke-25
Dalam halaman ini
- Jadual ringkas: di mana boleh jamak, di mana boleh qasar
- Jamak dan qasar: dua cara yang berbeza
- Dalam perjalanan antara kota: boleh jamak dan qasar
- Sampai Makkah atau Madinah dan tinggal lama: solat penuh macam biasa
- Arafah, Mina dan Muzdalifah: jamak, tapi tak qasar
- Solat dalam kapal terbang: buat dalam waktu, kemudian ulang
- Jumaat 8 Zulhijjah 1448H: tanya pembimbing cara solat hari tu
- Senarai semak solat musafir: 6 perkara sebelum berangkat
- Soalan lazim
- Sedang menimbang pakej haji 1448H?
- Panduan berkaitan
Tanda Resolusi MHPK: keputusan Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan, rujukan hukum haji TH.
Tanda Rasmi TH: bahan Kursus Asas Haji TH.
Ini panduan umum. Sakit, uzur, atau jadual bas berubah? Tanya pembimbing JAD, sebab setiap keadaan ada caranya.
Jadual ringkas: di mana boleh jamak, di mana boleh qasar
| Di mana | Jamak? | Qasar? |
|---|---|---|
| Perjalanan Makkah, Madinah, Jeddah, Malaysia (ke-39) | Boleh | Boleh |
| Tinggal lama di Makkah atau Madinah (ke-21) | Tidak, kecuali hari bas bertolak (lihat bawah) | Tidak, solat penuh |
| Arafah (ke-20, ke-22, ke-25) | Boleh, sunnah | Tidak |
| Muzdalifah (ke-20, ke-21, ke-25) | Boleh, sunnah | Tidak |
| Mina (ke-22, ke-25) | Boleh | Tidak |
Status sumber: Resolusi MHPK
Jamak dan qasar: dua cara yang berbeza
Istilah ringkas
- Jamak: gabung dua solat dalam satu waktu, iaitu Zuhur dengan Asar, atau Maghrib dengan Isyak.
- Jamak taqdim: buat dua-dua dalam waktu yang pertama, contohnya Zuhur dan Asar dalam waktu Zuhur.
- Jamak ta'khir: buat dua-dua dalam waktu yang kedua, contohnya Zuhur dan Asar dalam waktu Asar.
- Qasar: pendekkan solat 4 rakaat jadi 2. Hanya untuk Zuhur, Asar dan Isyak. Subuh dan Maghrib tiada qasar.
- Musafir: orang dalam perjalanan jauh. Syarat qasar, termasuk jarak dan niat, diajar dalam Kursus Asas Haji (KAH).
Status sumber: Rasmi TH
Dalam perjalanan antara kota: boleh jamak dan qasar
Perjalanan antara Makkah, Madinah, Jeddah dan Malaysia ialah perjalanan musafir. Naik bas atau kapal terbang, tuan/puan boleh jamak dan qasar. Status sumber: Resolusi MHPK ke-39
Tiga keadaan yang selalu berlaku:
- Waktu solat dah masuk sebelum bas bertolak. Tuan/puan masih boleh jamak dan qasar dalam perjalanan, sama ada taqdim atau ta'khir.
- Masih di hotel. Belum boleh jamak dan qasar sebab musafir. Tapi dah tahu bas takkan berhenti sampai waktu solat kedua habis? Boleh jamak tamam (penuh, rakaat tak dipendekkan) di hotel.
- Tak dapat solat dalam perjalanan. Bila sampai, buat jamak ta'khir secara tamam. Syaratnya, waktu solat pertama habis masa tuan/puan masih dalam perjalanan.
Status sumber: Resolusi MHPK ke-39
Nasihat saya: semak jadual bas dulu
Tanya mutawwif (pembimbing jemaah di Tanah Suci) bila bas bertolak dan berhenti. Dari situ, rancang jamak taqdim atau ta'khir. Status sumber: Nasihat JAD
Sampai Makkah atau Madinah dan tinggal lama: solat penuh macam biasa
Akan tinggal di Makkah atau Madinah lebih lama daripada tempoh musafir? Solat kembali penuh. Status sumber: Resolusi MHPK ke-21
Setiap solat dalam waktunya, cukup rakaat.
Tinggal sekejap sahaja di sesuatu tempat?
Cara kira tempoh tinggal ada syaratnya. Tanya pembimbing JAD ikut jadual kumpulan tuan/puan. Status sumber: Nasihat JAD
Arafah, Mina dan Muzdalifah: jamak, tapi tak qasar
Masya'ir ialah Arafah, Muzdalifah dan Mina. Di sini solat boleh dijamak secara tamam. Status sumber: Resolusi MHPK ke-25
Dua solat digabung, rakaat kekal penuh.
Ikut tempat
- Arafah: Zuhur dan Asar dijamak, Zuhur 4 rakaat dan Asar 4 rakaat. Jamak ni sunnah Nabi SAW kerana nusuk, iaitu kerana ibadah haji itu sendiri. Status sumber: Resolusi MHPK ke-20
- Muzdalifah: kalau bertolak dari Arafah pada waktu Maghrib, Maghrib dan Isyak dijamak ta'khir di Muzdalifah. Maghrib 3 rakaat, Isyak 4 rakaat. Status sumber: Resolusi MHPK ke-21
- Mina: boleh jamak, rakaat kekal penuh. Sebabnya masyaqqah (kesukaran), contohnya tempat wuduk dan tandas terhad, terutama bagi warga emas. Status sumber: Resolusi MHPK ke-22, ke-25
Solat dalam kapal terbang: buat dalam waktu, kemudian ulang
Waktu solat masuk masa dalam kapal terbang? Jangan tinggalkan solat. Ikut keadaan tuan/puan:
- Tak boleh menghadap kiblat dengan tetap. Solat fardu dalam kapal terbang tu diulang bila sampai, kalau waktu masih ada. Waktu dah habis? Qada (ganti) solat tu. Status sumber: Resolusi MHPK ke-25
Tak boleh wuduk, atau tak dapat berdiri dan sujud?
- Tak boleh guna air atau debu: tetap solat dalam waktu, kerana hormat waktu, kemudian ulang bila dah boleh bersuci. Status sumber: Resolusi MHPK ke-21, ke-42
- Tak dapat berdiri, sujud atau hadap kiblat: solat dalam waktu, ulang bila mampu. Status sumber: Resolusi MHPK ke-42
Nasihat saya: elak solat jatuh dalam kapal terbang
Jadual penerbangan membolehkan? Rancang jamak taqdim atau ta'khir sebelum naik atau selepas turun. Status sumber: Nasihat JAD
Jumaat 8 Zulhijjah 1448H: tanya pembimbing cara solat hari tu
Ikut kalendar, 8 Zulhijjah 1448H dijangka jatuh hari Jumaat, lebih kurang 14 Mei 2027. Tarikh sebenar ikut pengumuman anak bulan.
Hari tu jemaah dalam pergerakan haji
Cara solat Jumaat atau Zuhur pada hari tu, tanya pembimbing JAD awal-awal. Ikut arahan mereka masa taklimat. Status sumber: Nasihat JAD
Senarai semak solat musafir: 6 perkara sebelum berangkat
Tandakan yang dah siap
0 / 6 siapNota modul KAH ada di Nota & Modul Kursus Haji.
Tanda dalam senarai ni disimpan dalam pelayar telefon tuan/puan sahaja. Ia tak dihantar kepada kami, kecuali tuan/puan sendiri tekan butang Kongsi atau WhatsApp.
Soalan lazim
Solat di Makkah boleh jamak qasar ke?
Tak boleh, kalau tuan/puan akan tinggal lama di situ. Solat kembali penuh setiap waktu (Resolusi MHPK ke-21).
Solat di Arafah macam mana, jamak ke qasar?
Zuhur dan Asar dijamak, tapi tak qasar: 4 rakaat setiap satu. Jamak ni sunnah Nabi SAW kerana ibadah haji (Resolusi MHPK ke-20).
Solat di Mina jamak ke?
Boleh jamak, tapi tak qasar, kerana kesukaran di Mina seperti tempat wuduk dan tandas terhad (Resolusi MHPK ke-22, ke-25).
Solat Maghrib dan Isyak di Muzdalifah macam mana?
Bertolak dari Arafah waktu Maghrib? Maghrib dan Isyak dijamak ta'khir di Muzdalifah, tanpa qasar (Resolusi MHPK ke-21).
Dalam bas dari Makkah ke Madinah boleh jamak qasar?
Boleh. Tak sempat solat dalam perjalanan? Jamak ta'khir secara penuh bila sampai, jika waktu pertama habis masa masih di jalan (Resolusi MHPK ke-39).
Lihat 2 soalan lagi
Solat dalam kapal terbang sah ke?
Jangan tinggal solat. Kalau tak menghadap kiblat dengan tetap, ulang bila sampai, atau qada kalau waktu dah habis (Resolusi MHPK ke-25).
Hari Jumaat 8 Zulhijjah, solat Jumaat atau Zuhur?
Tanya pembimbing JAD awal-awal, dan ikut arahan masa taklimat. Hari tu jemaah dalam pergerakan haji (Nasihat JAD).
Sedang menimbang pakej haji 1448H?
Surat tawaran dah sampai? Maklumat 10 pakej haji 1448H oleh JAD Travel & Tours (M) Sdn Bhd ada di halaman pakej.
Masih dibuka: Elite Economy, Super, Elite, Classic, Silver, Gold
Sold out: MyJAD Basic, MyJAD Elite, Basic Economy, Basic. Status sumber: Pengesahan JAD, 31 Okt 2026
Pendaftaran bersama JAD, untuk pemegang surat tawaran dan pemohon rayuan, ditutup pada 8 November 2026. Tarikh ini sama untuk semua PJH. Status sumber: Pengesahan JAD, 26 Okt 2026
Ditulis oleh Ustaz Zulkifli Ahmad, Pegawai Pemasaran JAD (Bangi), yang bertugas di Tanah Suci selama 5 musim haji (2022–2026).
Hukum di halaman ni ikut keputusan MHPK dan bahan kursus TH, pada tarikh "dikemas kini" di atas. Ada keputusan baharu? Ikut makluman TH dan pembimbing.
Panduan berkaitan
Sumber & lesen
Lihat 6 sumber yang saya rujuk
- Resolusi Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan ke-39 (1444H/2022), Kertas Kerja 2: jamak dan qasar dalam perjalanan Makkah, Madinah, Jeddah dan Malaysia; jamak ta'khir secara tamam di destinasi; belum keluar kediaman; waktu pertama masuk sebelum bertolak · 2022-11-23
- Himpunan Resolusi Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan ke-20 hingga ke-27 (Bahagian Bimbingan TH): ke-20 (1425H) jamak tanpa qasar di Arafah dan Muzdalifah sunnah kerana nusuk; ke-21 (1426H) tidak lagi jamak dan qasar selepas sampai Makkah atau Madinah jika tinggal melebihi tempoh, jamak ta'khir tanpa qasar di Muzdalifah, solat dalam penerbangan tanpa bersuci kerana hormat waktu; ke-22 (1427H) jamak di Arafah dan Mina; ke-25 (1430H) jamak tamam di Arafah, Mina dan Muzdalifah kerana keperluan, solat fardu dalam pesawat tanpa kiblat tetap diulang atau diqada · 2026-07-30
- Resolusi Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan ke-42 (1447H): Resolusi 7, solat hormat waktu semasa dalam perjalanan dan i'adah · 2026-01-29
- Kursus Asas Haji TH, modul Aurat, Izin Suami, Taharah dan Solat (infografik Solat Bahagian 2): takrif qasar dan jamak, jamak taqdim dan ta'khir, qasar untuk solat empat rakaat sahaja, jamak di Arafah dan Mina kerana masyaqqah atau hajat, portal e-Bimbingan TH · 2026-07-29
- Pengesahan JAD (Ustaz Zulkifli Ahmad), 26 Oktober 2026: pendaftaran bersama JAD, untuk pemegang surat tawaran dan pemohon rayuan, ditutup pada 8 November 2026; tarikh sama untuk semua PJH · 2026-10-26
- Poster pakej Elite Economy, JAD Travel & Tours 1448H (30 Oktober 2026) dan pengesahan pegawai pemasaran JAD (Ustaz Zulkifli Ahmad), 31 Oktober 2026 · 2026-10-31